KatmerliBilgi

ATEŞ DÜŞÜRÜCÜLER Ateşin düşürülmesi için kullanılan ilâçlar (Antipiretikler). Vücut organlarında oluşan kimyasal olaylarda ortaya çıkan ısı, vücudun kaybettiği ısıyı dengelediğinden, normal koşullar altında, vücut sıcaklığı dar bir sınır içinde kalır. Bu dengenin bozulması hastalığa yol açar. Vücut sıcaklığının, etkinliklerin yavaşlamasına yol açacak kadar düşmesi, hipotermi olarak adlandırılır. Cerrahî anestezi, yetersiz beslenme ve yaşlılıktaki etkinlik yetersizliği böyle bir duruma yol açabilir. Bu durumun karşıtı, yani hipertermi, metabolizmayı arttıran bazı ilâçların etkisiyle de meydana gelebilir.
Meydana gelen ısının deriden kaybedilmesini üç etken sağlar. Bu etkenler damarlardan geçen kanın hacmi, kanın akışkanlığı ve deri üstündeki hava akımıdır.
Beynin hipotalamus adı verilen bölgesindeki bir sıcaklık düzenleyici merkez, derideki kan damarları içinden geçen kanın miktarını ayarlar. Bu merkez ter bezlerinin salgıladıkları ter miktarını da denetler. Ayrıca, deri üstündeki hava akımını etkileyen deri kıllarının da dikilmesini sağlar. Enfeksiyonlarda kan dolaşımında yayılan maddeler, bu merkezi uyarır ve böylece vücut sıcaklığı yükselir; deri damarlarından geçen kan miktarı ve ter bezlerinin salgıları azalır. Aynı zamanda kanın akışkanlığı da çoğalır. Ateş dürücüler bu sıcaklık düzenleyen merkezi etkileyip, yukarda belirtilen etkileri bozarlar. Ateş dürüşürücülerin etkisiyle kan dolaşımına dokulardan bir miktar su geçer. Böylece derideki kan damarları genişler, kan seyrelir ve deriden daha fazla ısı kaybedildiğinden ateş düşer. Ateş dürücüler ancak normalin üstüne yükselmiş olan ateşi düşürürler; normal ateşin düşmesine yol açmazlar.
Ateşi yükselmiş olan hastalara ateş düşürücüler verilmesi, hastaların rahat etmelerine yol açar. Ateş düşürücü olarak kullanılan maddelerin çoğu, aynı zamanda ağrı giderici (analjezik) ve dokudaki kan birikmesi sonucu oluşan şişkinlikleri giderici (antiflojistik) etkilere de sahiptir. Yol açtıkları rahatlama duygusunda bu etkilerin de payı vardır. Belirli bir sınırı aşmayan ateşin düşürülmesini sakıncalı bulan hekimlerin sayısı çoktur. Bu hekimler, yükselmiş olan ateşin, vücudun işgalci mikroplara karşı koyması için gerekli işlemleri hızlandırıcı bir etki yarattığı kanısındadırlar. Mikrobun öldürülmesi, bir iki gün içinde ateşin düşmesine yol açacaktır.
En eski ateş düşürücüler arasında yer alan kinin, fazlaca alındığında kulaklarda çınlamaya yol açar. Ayrıca birçok kimsede allerjik tepkiler de doğurur. Salisilatlar da ateş düşürücüler arasındadır. Romatizmada, bol miktarda sodyum salisilat kullanılır. Yükselmiş olan ateş aspirinle de düşürülebilir. Ancak son iki madde, asit yapılı olduklarından midede azdırmaya da yol açabilirler. Grip ve soğuk algınlıklarında aspirin ateşin düşmesine yol açsa bile, hastalığın süresini kısaltmaz.
Sentetik ateş düşürücülerin ilki fenazondur. Vücutta kızarıklıklara ve bulantıya yol açtığı ve uzun süre kullanıldığında kemik iligindeki
hücrelerde azalmaya yol açtığı saptandığından artık yaygın olarak kullanılmamaktadır. Fenozanun bir türevi olan aminopirin çok etken bir ateş düşürücü olmakla beraber, kemik iliği üstündeki olumsuz etkisi nedeniyle artık az kullanılmaktadır. Eskiden çok kullanılan fenasetinin de uzun süre kullanılması böbreklere zararlı olmaktadır. Fenasetinin vücutta parasetamole dönüştüğünün saptanması, fenasetin yerine parasetamol kullanılmasına yol açmıştır. Bu madde ağrı giderici etkisi açısından aspirine benzer. Aspirininkine eşit bir ateş düşürücü etkisi vardır. Ancak, mideyi aspirin ve benzeri ilâçlar kadar azdırmaz.
Son yıllarda geliştirilmiş olan fenamatik asit özellikle, çocuklarda görülen ateş yükselmelerinde kullanılır. Aspirin gibi, mide bağırsak sisteminde kanamalara yol açmaz. Bazen ishale sebep olur. Mefenamik asitin de ağrı giderici dokuların, kan hücumu nedeniyle oluşan şişkinliklerini giderici etkisi vardır. Bu nedenle romatizmada da kullanılır.
Bazı çocuklarda ateşin yükselmesi vücutta kasılmalara yol açar. Bu çocukların ateşlerinin ateş düşürücülerle düşürülmesi, bu tür tepkilerin giderilmesini ve önlenmesini sağlamaktadır.

Sağlık Merkezi